Afscheid van Bali.
Mahatma Gandhi heeft ooit gezegd ' als het ego sterft gaat de ziel pas echt leven' . Denkend aan deze woorden hebben Angela en ik vanmiddag ons ego begraven en zijn het daarna eens geworden over het antwoord op de vraag of Balinezen minder kans hebben op een gelukkig leven dan wij in het westen. Zoals zo vaak lag het antwoord in het midden.
Vanmiddag zijn we bij Wayan van de receptie van Uma Agung en nog iemand van het personeel achter op de brommer geklommen en zij brachten ons naar het centrum van Sidemen waar een groot deel van de bevolking was uitgelopen om mee te doen aan de crematie van de grootvader van Putu. Diewas op de trouwdag van Putu overleden en werd nu gecremeerd. We stapten af en liepen met de mensen mee in een lange rij naar de plek net buiten Sidemen waar de crematie zou plaats vinden midden in de natuur. Putu was er uiteraard ook met haar ouders en de rest van de familie. Ze was gekleed in een witte kebaya en traditionele sarong. Met een lach op haar gezicht kwam ze naar ons toe, blij dat we haar kwamen steunen op deze dag. De crematie was indrukwekkend en ook heel anders als bij ons. Het is geen treurige gebeurtenis want hier gelooft men dat het overlijden een overgang is naar een beter leven.
Wayan, de man van Putu bracht Angela op zijn brommertje terug naar Uma Agung, en ik werd terug gebracht door een van de vrouwelijke personeelsleden van Uma Agung. Angela ligt op nu te genieten van een massage van Putu 2 die sommige van ons ook kennen. Ik heb net gesproken met Wayan van de receptie. Die heeft ooit met ons gebeden voor Nol en toen ik hem vertelde dat de operatie van Jose geslaagd was straalde hij van oor tot oor. Hij vroeg mij om Nol en Jose de hartelijke groeten van hem te doen.
Over een uurtje komen Ketut en Erni, het pas getrouwde stel. Ik gan ze een 'verlate huwelijksnacht' aanbieden in Uma Agung en dan gaan we vanavond met hen eten In SURYA SHANTI VILLAS naast SUBAK TABOLA INN. Morgen brengen ze ons naar het vliegveld en dan is onze vakantie bijna voorbij. Een vakantie die we niet zullen vergeten.
Nog even en dan zijn we terug in het Brabantse land waar het leven goed is en de nachten weer langer worden. Natuurlijk kijken we daar naar uit want wij hebben toch veel dingen gemist. Zo gaat dat, de mens verlangt altijd naar wat hij op dat moment niet heeft. De kunst is om in het moment te leven en dat is ons de laatste twee weken best vaak gelukt. Die momenten zijn een heel bijzondere ervaring geweest. Fijn dat jullie interesse hebben getoond in onze belevenissen. Bedankt daarvoor.
Kees Smetsers
Hebben mensen op Bali minder kans op een gelukkig leven ?
Na een lange nacht onder de klamboe van onze nuieuwe kamer in UMA AGUNG BUNGALOWS in Sidemen zaten Angela en ik bij het ontbijt te genieten van een groot bord nasi goreng. Tijdens het ontbijt kregen we een discussie over het antwoord op de vraag of mensen op Bali minder kans hebben om gelukkig te zijn. We werden het uiteindelijk niet eens en misschien hadden we allebei gelijk maar was ons ego op dat moment te groot om dat toe te geven.
Ik was van mening dat de mensen op Bali net zoveel kans op geluk hebben als wij in het westen. Zeker de mensen op het platteland van Bali, die weliswaar in armoe leven maar wel dicht bij de natuur, de basis van het leven. Ik ben van mening dat een eenvoudig leven de meeste kans op geluk heeft. Angela daarentegen vindt dat de mensen op Bali veel minder kansen hebben om zich te ontwikkelen en van het leven te genieten. Ze kunnen niet reizen, leven in armoe en er ontstaan grote problemen als ze ziek worden. Daarin heeft ze natuurlijk gelijk, maar is het bij ons dan zoveel anders ? De meesten van ons hebben een grote schuld bij de bank en echtparen moeten meestal allebei werken om te kunnen rond komen. Daarbij gaat het leven bij ons heel snel. We hebben geen tijd meer om stil te staan. Ik vind dat ook armoe want als je geen tijd hebt kun je ook niet genieten en kun je ook niet bij jezelf komen. Om een lang verhaal kort te maken, we werden het niet eens en daarom besloten we om wat kilo's rijst te gaan kopen en ook suiker, koffie, wasmiddel en andere dingen die we aan de arme mensen wilden geven in de rijstvelden achter Villa Cepik.
In een winkeltje dichtbij WARUNG ENAK vonden we alles wat we nodig hadden en even later waren we midden in de rijstvelden bij het hutje van de vrouw die we vorig jaar babykleertjes hebben gegeven. We gaven haar de rijst, koffie, suiker en wasmiddel en ook nog wat kleren die we uit onze koffer hadden gehaald. Ze was er heel blij mee.Deze mensen hebben echt helemaal niets en inderdaad, als je ziet hoe ze leven kun je haast niet voorstellen dat deze mensen gelukkig kunnen zijn. Het antwoord op deze vraag zal wel in het midden liggen.
Even later liepen wij het meditatiecentrum NIRARTA binnen, een heel mooi bungalowparkje tegenover Uma Agung. We werden daar ontvangen door de balinese eigenaresse met wie we aan de praat raakten en al heel gauw uitkwamen bij de vraag die we vanmorgen aan onszelf hadden gesteld. Ze gaf eigenlijk het antwoord waar wij naar zochten. Ze zei' De Balinezen zijn weliswaar heel arm, zeker de mensen op het platteland, maar ze leiden een eenvoudig leven zonder veel ambities en ook zonder veel stress, en ze leven is een maatschappij waar de sociale samenwerking hoog in het vaandel staat. Maar nu beginnen ze langzaam materieel rijker te worden en beginnen ze zich druk te maken over zaken zoals bijvoorbeeld de vraag of ze een nieuw en beter mobieltje kunnen kopen. Er komt meer stress, zeker als ze zien dat het anderen beter gaat als hen.Ze worden dus zeker niet gelukkiger door deze ontwikkeling'. Onbewust gaf deze vrouw een antwoord op onze vraag. Immers, bij ons gebeurt het tegenovergestelde. Wij hebben de top van de materiele welvaart bereikt en dalen nu weer af. De mensen bij ons vragen zich steeds meer af of het echte geluk is te vinden in materiele welvaart met al de zorgen en de stress die daarbij hoort. Ze beginnen zich te verdiepen in spirituele zaken en proberen langzaam maar zeker te zoeken naar een manier waarop ze innerlijke rust kunnen vinden.
Wat dat laatste betreft is Bali een eiland dat uitermate geschikt is voor mensen die op zoek zijn naar zichzelf en dichtbij de natuur rust willen vinden. Tijdens onze vakantie hebben wij vooral in Umabian, Pemuteran en Sidemen een plek gevonden waar onze zintuigen hebben genoten van de authentieke sfeer en waar ons hoofd leeg is gemaakt. Het zijn plekken waar je even alles kunt vergeten en op kunt gaan in de omgeving. Deze plaatsen hebben onze vakantie heel bijzonder gemaakt en het heeft ons dicht bij elkaar en onszelf gebracht. Zoiets is heel mooi om mee te maken en met deze conclusie wil ik dit verhaal afsluiten.
Kees Smetsers
Zonsopgang in Sidemen in het oosten van Bali.
Angela en ik hadden vannacht niet goed geslapen want de waterpomp van onze kamer In Uma Agung Bungalows vertoonde kuren en had nogal wat herrie gemaakt waardoor we regelmatig uit onze slaap werden gehaald. Toen het rond een uur of zes buiten licht begon te worden trokken we de gordijnen open en openden alle deuren waardoor de frisse morgenwind vrij spel kreeg in onze slaapkamer. Liggend in bed genoten we van het uitzicht op de overweldigende natuur om ons heen. Niets dan groen dat langzaam zichtbaar werd in de flarden nevel die nog in het dal van Sidemen hingen. Rond een uur of half zeven kwam de zon boven het de bergen en werd het dag.
We gingen ons aankleden om te gaan ontbijten in het restaurantje waar Putu en haar collega's al op ons stonden te wachten. We hebben hen gisteren verteld over de operatie van Jose en ze waren blij dat alles goed verlopen was want ze hebben mooie herinneringen aan de dagen dat wij met Nol en Jose en Jan en Erna hier waren.
Het kleine poesje dat vorig jaar elke keer bij onze tafel zat als we gingen eten was er ook weer. Ellen en Toine waren vorig jaar helemaal weg van dit kleine ding dat niet groter is als een hand. De moeder van het poesje was met de twee andere kleine poesjes vertrokken naar elders en nu was de ' vader' alleen hier om voor het kleine poesje te zorgen. Het is zo'n komisch diertje want het maakt rare capriolen. Angela gaf het wat van haar eten en daar ging het poesje mee rond sjouwen tot het plotseling in het kleine vijvertje van het restaurant viel. Doorweekt werd het door haar ' vader' uit het water gevist en zorgzaam droog gemaakt. Dus, Ellen en Toine, als jullie hier komen eind deze maand kunnen jullie weer gaan genieten van het kleine diertje.
Na het ontbijt gingen we wandelen richting VILLA CEPIK.Bij deze bungalows werden we welkom geheten door het balinses echtpaar Gusti en Ida dat ons al vaak verwend heeft met hun heerlijke eten. Ze vertelden ons dat de twee bungalows en zwembad verkocht waren aan een balinees. Volgens het contract met de vorige eigenaren zouden Gusti en zijn vrouw een gedeelte van de verkoopprijs krijgen waarmee ze nu in Sidemen een eigen toekomst op kunnen gaan bouwen. Ze gaan in het zelfde straatje een huisje bouwen met daarnaast een huisje dat ze gaan verhuren aan toeristen. Ik heb hen beloofd dat ik hen daarbij ga helpen want het zijn echt lieve mensen die het hart op de goede plaats hebben. Vanavond gaan we bij hen eten en daar verheugen wij ons echt op.
Na het bezoek aan Gusti en Ida liepen we verder door de rijstvelden naar Subak Tabola inn. Dit bungalowpark is recent eigendom geworden van drie vrouwen die er intussen een waar paradijs van hebben gemaakt. Er zijn nieuwe bungalows gebouwd en de oude bungalows van SUBAK TABOLA INN zijn gerenoveerd. Het geheel heeft een heel authentieke balinese sfeer gekregen met schitterende vergezichten over het dal en een balinese ' dapur' (keuken) waarin toeristen boven een houtvuur kunnen leren om op traditionele manier te koken. Er zijn drie zwembaden waarvan het ene nog mooier is als het andere en die zijn zo aangelegd dat ze naadloos passen in de omgeving. De nieuwe kamers zijn erg duur, maar de gerenoveerde kamers van Subak Tabola Inn zijn heel goed betaalbaar (ongeveer 40 euro) en ook nog eens mooi ingericht. De familiekamer is een sprookje en zo groot dat een gezin met drie kinderen er ongelooflijk veel ruimte heeft. Echt, men heeft er iets heel moois van gemaakt.
Na het bezoek aan Subak Tabola Inn liepen we over een smal pad tussen de groene rijstvelden naar het huis van Ellen en Toine dat een plaatje is geworden. Wat zullen die twee gaan genieten als hun huis klaar is ! Bij het nieuwe huis troffen we Nyoman aan die de bouw begeleidt. Hij nodigde ons uit om met hem te gaan eten op een ' secret place' (geheime plek). Waar dat was wilde hij niet vertellen. Even later kwamen we op de geheime plek aan. En waar was dat ? Wel, het was het chique restaurant bij de nieuwe bungalows van Subak Tabola Inn ! We moesten er om lachen want wij waren er een uurder geweest. Het eten waarop Nyoman is tracteerde was heerlijk en het uitzicht wonderbaarlijk mooi. Echt, als je ooit hier bent geweest zul je het uitzicht over de rijstvelden met de Gunung Agung aan de ene kant en de zee aan de andere kant van het dal nooit meer vergeten. En alles straalt hier rust uit, een verademing na de drukte in Candidasa. We namen afscheid van Nyoman en gingen terug naar onze bungalow in UMA AGUNG BUNGALOWS waar we een nieuwe kamer hebben gekregen om de laatste twee nachten van onze vakantie door te brengen. Het was een heel bijzondere vakantie en dat heeft zeker te maken met het feit dat Angela en ik deze keer voor het eerst alleen hier waren. We hebben echt genoten van Bali en van elkaar.
Morgen nemen we afscheid van Bali en dan gaan we overmorgen beginnen aan de terugreis. Ik wil iedereen bedanken voor zijn of haar reacties en belangstelling.
Kees Smetsers
Het begin en het eind van een leven op Bali.
Gisteren zijn Angela en ik vertrokken vanuit Pemuteran naar ons volgende logeeradres in Sidemen. Dat is een rit die helemaal langs de kust gaat, eerst langs het noorden en dan via het oosten. Op deze dag hebben we dus heel Bali overgestoken via de plaatsen Seririt, Lovina, Singaraja, Tulamben, Amed en Amlapura, tot we eindelijk in Candidasa aankwamen. Ik had tegen deze rit opgezien omdat het toch vier uur in een busje is. Maar het is achteraf meegevallen.
In KELAPA MAS BUNGALOWS werden we hartelijk welkom geheten door het personeel dat ik al jaren ken en die het leuk vonden dat Angela er deze keer ook weer bij was. Nadat we onze bungalow hadden ' ingeruimd' liepen we naar het kleine restaurantje ASTAWA waar we altijd graag naar toe gaan omdat de sfeer en het eten daar zo goed zijn. Het weerzien met het personeel was ook daar heel leuk en de ' Fish salad' , ' Potato salad' , ' Seafood Platter' en ' Seafood Curry' smaakten overheerlijk. Iedereen die in dit restaurantje gaat eten zou een keer de ' Fish salad' moeten proeven, echt je zult er geen spijt van hebben. Wat mij betreft is het een van de fijnste kleine restaurantjes op Bali. Het is wel heel jammer dat het langs de drukke doorgaande weg ligt waardoor de leuke sfeer wordt bedorven door de herrie van het voorbij razende verkeer.
Na de rust van onze eerste drie logeeradressen was het een afknapper om geconfronteerd te worden met de drukte en lawaai van het verkeer in Candidasa. We merkten allebei dat we daar eigenlijk helemaal niet meer tegen kunnen en het zal misschien een reden zijn om niet meer naar Candidasa te gaan, ondanks de mooie dingen die hier ook te doen zijn zoals een tochtje over zee naar Pantai Pasir Putih (letterlijk vertaald: wit zand strand).
Het verschil met ons voorgaande logeeradres, Pemuteran, was zo verschrikkelijk groot dat we niet echt konden genieten van Kelapa Mas Bungalows wat toch zo'n fijne plek is om te logeren. Maar goed, we hebben toch nog leuke dingen gedaan zoals 'shoppen' bij de kleine winkel MAYA SHOP langs het Astawa restaurantje. Ook daar werden we met open armen ontvangen door de lieve eigenaren die erg blij zijn dat ik hen zoveel klanten heb bezorgd via mijn verhalen op mijn reisweblog. Ze hebben ook zo'n mooie dingen in hun winkeltje, en dan ook nog heel goedkoop.
Natuurlijk zijn we BOB LAND gaan opzoeken. Tot onze schrik bleek zijn huis aan de baai van Candidasa leeg te zijn. Navraag bij mensen in het straatje leerde ons dat Bob verhuisd was naar een plek ergens in de kampong. Daar hebben we hem opgezocht en dat was weer een heel bijzondere ontmoeting.
Terug bij Kelapa Mas Bungalows gingen we nog even kijken naar het splinternieuwe overdekte voetbalveldje met kunstgras dat recht tegenover Kelapa Mas Bungalows is gebouwd en dat deze week is geopend. Het is een project van Komang, de eigenaar van Kelapa Mas Bungalows. Hij heeft het laten bouwen om de jeugd van Candidasa 'van de straat te halen' en een plek te geven waar ze zich kunnen vermaken zonder drank en andere slechte dingen. wat mooi van hem dat hij daarin heeft geinvesteerd !
Na een nacht waarin we weinig hebben geslapen (het was heel warm op onze kamer) vertrokken we naar Sidemen waar we Putu zouden ontmoeten die op de zelfde dag als Ketut getrouwd is. Ons verblijf in Candidasa was niet geweest wat we verwacht hadden en daarom zagen we uit naar het weerzien met Putu.
In Sidemen werden we bij UMA AGUNG BUNGALOWS ontvangen door de sympathieke Wayan die ooit met ons heeft gebeden toen Nol geopereerd werd.Even later kwam Putu met een blij gezicht naar ons toe. We feliciteerden haar met haar huwelijk en gaven haar de kado's van haar vrienden in Nederland die met haar meeleven en hadden bijgedragen aan haar huwelijkskado. Putu was natuurlijk heel blij en ze vroeg ons iedereen hartelijk te bedanken. Ze vertelde ook dat ze aan haar huwelijskdag een dubbel gevoel had over gehouden omdat kort na het eind van de ceremonie van haar bruiloft ze te horen kreeg dat haar ' grandfather' (de vader van haar vader) zojuist overleden was. Wat erg dat zo'n jonge vrouw als Putu dit op haar huwelijksdag moet overkomen. Ze was erg verdrietig en het overschaduwde haar huwelijksdag, dat was duidelijk. Dorpelingen hadden haar verteld dat ze blij moest zijn dat het overlijden van haar ' grandfather' was gebeurd na de ceremonie en niet tijdens de ceremonie, anders zou het haar ongeluk hebben gebracht. Deze mededeling gaf haar echter weing reden om opgewekt te zijn. Toen ik even later door haar gemasseerd werd was ze ook heel stil. Deze gebeurtenis gaf eens te meer aan hoe betrekkelijk het leven is. Op de dag van haar huwelijk begon Putu aan een nieuw leven met Wayan en op de zelfde dag sloot haar ' grandfather' zijn leven af. Het begin en het einde van een leven op Bali......
Zo meteen gaan we even kijken naar het nieuwe huis van Ellen en Toine. Dat ligt heel dichtbij het huis van de ouders van de echtgenoot van Putu langs Warung Enak. Putu woont nu daar bij ouders van haar man. Zo gaat dat op Bali. De vrouw gaat na het huwelijk bij de ouders van haar man wonen. We hopen dat ze samen met haar man Wayan een gelukkige toekomst tegemoet gaat want zij verdient het. Het is een fijn mens.
Ik ga nu afsluiten voordat het licht weer uitvalt. Dit verhaal heb ik namelijk twee keer moeten schrijven omdat de eerste keer het licht uitviel en ik weer opnieuw moest beginnen.
Kees Smetsers
Afscheid van Pemuteran, een heel mooi plekje op Bali
Ik heb net zitten huilen achter de computer in AMERTHA BALI VILLAS. De reden daarvan is dat ik van Inge de bevestiging heb gekregen van hetgeen wat ik tijdens het bidden in de tempel hier al voelde: de operatie van Jose is geslaagd. Ik ben hier heel blij mee en ga het Angela dadelijk meteen vertellen.
Toen we in de tempel aan het bidden waren voor het welslagen van de operatie van Jose vloog er een zwaluw door het licht van de ontelbare sterren boven ons. Het zelfde gebeurde toen wij een paar jaar geleden in Sidemen aan het bidden waren of het slagen van de operatie van Nol. Het was voor mij een teken dat het goed zou komen en het gaf mij rust.
Gisterenavond zijn we weer naar de Pura Dalem tempel in Pemuteran geweest waar Agung Prana op ons stond te wachten om met ons te bidden. Heel de bevolking van Pemuteran was uitgelopen om deze ceremonie mee te maken die maar een keer in een eeuw ( 4 generaties) plaats vindt, althans op deze schaal. Het terrein van de tempel werd verlicht door de volle maan en ontelbare sterren die de penjors (triomfbogen) nog mooier maakten als ze al waren. De inwoners van Pemeturan waren prachtig gekleed en de vrouwen droegen hoge torens van fruit en allerhande andere kleurige dingen. Er speelde een gamelan en er werd een ' Topeng' dans gedaan wat veel hilariteit teweeg bracht. Het is een dans die heel populair is bij de bevolking. Op een podium zaten twee Brahmana's (priesters) te bidden. Het was echt een schitterend schouwspel dat omgeven werd door stalletjes met eten die buiten het terrein waren neergezet. Het feest zou de hele nacht en ook nog de volgende twee dagen duren, maar zo lang zouden wij niet blijven.
Agung Prana nodigde ons uit om met hem te bidden en even later zaten we met wierookstokjes en bloemen in onze handen te bidden ter wijl op de achtergrond de hoge tonen van een muziekinstrument weerklonken. Mijn gedachten (en die van Angela) waren weer bij Jose en Nol en er was een gevoel van rust over mij want ik voelde dat het goed was. Zo'n speciaal moment is dat, verbonden te zijn met mensen hier ver vandaan.
Toen we gebeden hadden stelde Agung Prana voor om bij een warung (klein restaurant) van een moslim vis te gaan eten. Mooi is dat, die tolerantie die hier is tussen twee geloven, het hinduisme en de islam. Wat zou het mooi zijn als dat over de hele wereld was. Dat is het mooie van de Balinezen, ze staan open voor andere religies en andere leefwijzen. Daar kunnen wij soms veel van leren.
Na het eten gingen Angela en ik met de chauffeur van Agung Prana (Gus De) nog even terug naar de tempel om de sfeer te proeven die daar aanwezig was. Om ongeveer 10.00 uur liepen we in het licht van de volle maan terug naar Bali Amertha Villas en even later doken we ons hemelbed onder de lakens om te gaan genieten van de nacht. Met geluid van de gamelan in de verte vielen we in slaap.
Na een heerlijke nachtrust zijn we vanmorgen in alle vroegte (05.30 uur) opgestaan om in het donker over het strand naar het eind van de baai te lopen en daar aan de voet van een kleine heuvel de zonsopgang te beleven. Het was superstil, iedereen sliep nog en we hoorden alleen het kraaien van de hanen in het dorp die al wakker waren. Langzaam kwam er licht aan de horizon en begon de hemel te kleuren. De hele baai werd in een rode gloed gezet en het spiegelende water kreeg iets fluweelachtigs, echt heel mooi. De omringende bergen werden ook langzaam zichtbaar uit het donker en begonnen hun groene kleur te vertonen. Wij waren de enige op het strand en dat gaf een heel speciaal gevoel. Toen we terug begonnen lopen over het witte zand van het strand (een uitzondering hier) hoorden we in de verte het geluid van de gamelan weer dat afkomstig was uit de tempel waar de ceremonie de hele nacht was doorgegaan. Ik vond een heel grote gekleurde schelp die ik uiteraard weer teruggaf aan de zee. En toen waren we weer terug bij onze bungalow waar we ons gaan voorbereiden om de lange tocht naar Candidasa. Deze keer niet met Ketut want die heeft het nog druk met het regelen van alles van zijn bruiloft van afgelopen dagen. We gaan afscheid nemen van dit mooie stukje Bali dat ons hart gestolen heeft. Toine en Ellen hebben mij vaak geadviseerd om hier naar toe te gaan, maar ik was eigenwijs, daarom is het goed dat dit gebeurd is en dat Angela echt hier naar toe wilde. We hebben er allebei enorm van genoten.
Ik ga deze email afsluiten met verjaardagswensen voor mijn broer Rinus die morgen jarig is. Verder wens ik Jose een voorspoedig herstel en doe iedereen die ik ken de groeten.
Kees Smetsers
Janet Jackson op Bali .
Gisteren heb ik de hele dag in mijn traditionele balinese kleren gelopen die ik aanhad op de bruiloft van Ketut. Ik voelde mij er prima in thuis en ik kreeg veel leuke reacties van de inwoners van Umabian toen ik daar in de straatjes aan het wandelen was. Jullie zouden mij niet terugkennen in mijn bruine sarong en daarover een witte sarong met sjerp, en daarbij nog een mooie udeng op mijn hoofd. Een zwitsers echtpaar dat Angela en ik hier hebben ontmoet en die goede vrienden van ons zijn geworden vroeg quasie grappig wie ik was want zij meenden mij zogenaamd ergens van te kennen. Ik antwoordde dat ik de broer van Michael Jackson was en dat ik hier incognito was omdat ik overal zoveel last had van mijn fans. Daar werd hartelijk om gelachen.
In mijn vorig verhaal heb ik al verteld dat wij tot onze grote verrassing een uitnodiging hebben gehad van de eigenaar van de BALI TAMAN SARI organisatie, Agung Prana, die ons mee wilde nemen naar zijn resort VILLA AMERTHA in Pemuteran. Toen wij gisterenmiddag in zijn auto stapten konden we het haast nog niet geloven dat zoiets ons overkwam.
We hadden ons voorbereid op een heel lange rit naar Pemuteran, helemaal op het westelijke puntje van Bali, maar dat viel achteraf mee. Het eerste stuk ging door de bergen richting Bedugul (Bratanmeer) en daarna linksaf via de twee meren Buningan en Tamblingan naar Munduk, waar we even stopten voor verse Bali-koffie. Onderweg zagen we heel veel apen en toen Agung Prana de apen onderweg pinda's wilde geven vlogen ze allemaal op ons af, een komisch gezicht.
Het tweede stuk, van Seririt langs de noordkust naar Pemuteran viel heel veel mee want er was niet veel verkeer. Om half zes kwamen we aan bij Villa Amertha, een heel ruim opgezet resort aan zee met mooie villas en een geweldig uitzicht op het achterland waar indrukwekkende bergen het decor vormen.Agung Prana had voor ons een heel mooie villa gereserveerd op een goed afgeschermd stuk van de tuin. Toen we het terrein van onze villa opliepen wisten we niet wat ons overkwam. Via een groot open prieel met een koelkast en keuken liepen we onder mooie frangipanibomen en een privezwembad (10 meter lang) naar onze villa. Die heeft een woon-slaapkamer met een schitterend hemelbed, twee slaapkamers, een grote buitendouche in een minituintje, een binnendouche, en nog veel meer. We wisten niet meer wat we moesten zeggen. Toen Angela bij was gekomen van deze verassing riep ze ' Ik voel met net Janet Jackson in Bali, wat is dit decadent' . En dat is ook zo, we kwamen net van het platteland van Bali waar we de dorpelingen in de rijstvelden zagen zwoegen en nu zijn we zelf in een ongelooflijke villa beland. Maar we gaan er toch van genieten.
Toen we 's avonds op het strand onder een prieel zaten te genieten van een vispalet met grote garnalen en nog veel meer lekkere vis , waren we nog steeds bezig deze verrassing te verwerken. Ongelooflijk dat ons zoiets overkomt.
Vanmorgen zijn we heel vroeg opgestaan want we vonden het gewoon jammer in bed te blijven liggen. De zon was aan het opkomen boven de omringende bergen en toen we recht uit ons bed in ons privezwembad stapen konden we de eerste zonnestralen de lucht in zien schieten. Na het zwemmen gingen we ontbijten (weer op het strand) en daarna kwam weer iets heel moois. Snorkelen in het nieuwe rif dat door de organisatie van Agung Prana dichtbij het strand voor het zusterresort Bali TAMAN SARI PEMUTERAN is aangelegd en waarvoor Agung Prana in juni in Rio de Janeiro een prijs in ontvangst gaat nemen. Ongelooflijk mooi koraal, prachtige vissen, echt we kwamen ogen te kort. We hebben zeker een uur in het water gelegen en hadden al lang gerimpelde handen, maar het was zo ontzettend mooi dat we het niet los konden laten.
'' s Middags zijn we naar een grote ceremonie geweest in de tempel Pura Dalem van Pemuteran waar de bevolking van het dorp een prachtig feest aan het vieren was. Ook dit was heel bijzonder om mee te maken. Ondanks alle luxe hebben we echt het gevoel dat we nog steeds in het authentieke Bali zijn. Het toerisme heeft gelukkig hier nog niet alles kapot gemaakt. De filosofie van Agung Prana heeft hieraan mee geholpen. Ook hier heeft hij weer een plek gecreerd waar de harmonie met de natuur in stand is gebleven. Dat geldt ook voor het mooie strand waar je niet lastig gevallen wordt door verkopers en waar geen afval ligt. Echt, wij voelen ons hier super en komen zeker een keer terug, alleen zal het dan wat minder luxe zijn.
Het is tijd voor ons traditionele balinese massage en daarom ga ik afsluiten. Het leven kan zo mooi zijn............
Nog even iets anders, wij zijn heel benieuwd hoe de operatie van Jose is verlopen. Gisteren hebben we voor haar gebeden in de huistempel hier, gekleed in onze traditionele kleding. Wil iemand laten weten hoe het met haar is ?
Groeten uit het echte Bali,
Kees Smetsers en Janet Jackson
Onverwachte gebeurtenis op Bali.
Vanmorgen heb ik even zitten praten met de eigenaar van PURI TAMAN SARI, zijn naam is AGUNG PRANA. Ik vertelde tegen hem dat ik het boek ' Reizen door het echte Bali' heb geschreven waarin Ketut de hoofdrol speelt, en dat de opbrengst van het boek voor de stichting High5Rehab in Lovina is.
Agung Prana luisterde aandachtig naar mijn verhaal en vertelde daarna dat hij dit jaar naar Rio de Janero in Brazilie zou reizen om daar een prijs is ontvangst te nemen voor zijn organisatie BALITAMANSARI die meerdere resorts op Bali heeft die allen met respect voor de adat en de natuur worden geleid en waarbij Puri Taman Sari ook behoort. Verder gaat hij in juni naar Parijs om daar een bijeenkomst van de UNESCO bij te wonen waarbij wordt gesproken over het SUBAK SYSTEEM op Bali dat als werelderfgoed wordt beschouwd. Het Subak Systeem is de organisatie op Bali die zorgt voor de irrigatie van de sawah's op Bali, de watertoevoer voor de rijstvelden van de dorpsbewoners, hun levensader.
Tijdens het gesprek stelde Agung Prana voor dat wij vandaag naar zijn resort in Pemuteran zouden gaan en daar twee dagen zouden logeren. Het resort heet Villa Amertha. De komende twee dagen is daar een heel belangrijke ceremonie waarbij vier generaties ge-eerd worden. Agung Prana bood ons aan om daar samen met zijn vrouw deze twee dagen te beleven en samen met hen te gaan bidden in de tempel en bij de ceremonie. Natuurlijk kunnen wij dit aanbod niet afslaan wat het is een ' once in a life time chance' , een kans in je leven die je niet voorbij moet laten gaan.
Ons reisschema is dus veranderd. Vanaf 5 april tot 7 april logeren we in VILLA AMERTHA in Pemuteran . Op 7 april vertrekken we naar Candidasa waar we een dag logeren in KELAPA MAS BUNGALOWS. Op 8 april gaan we naar Sidemen waar we tot 11 april logeren in UMA AGUNG bungalows
Deze onverwachte gebeurtenis heeft indruk op mij gemaakt.
Agung Prana heeft mijn verhaald aangehoord waarom ik mijn boek ' Reizen door het echte Bali' heb geschreven voor het project van High5Rehab in Lovina waar kinderen na een operatie weer een kans op een betere toekomst krijgen. Hij reageerde meteen met het aanbod om samen met zijn vrouw de ceremonie in Pemuteran te gaan meemaken.Ik was overdonderd door zijn aanbod en wist in eerste instantie niet wat ik moest zeggen. Ik had zoiets helemaal niet verwacht. Zoiets raakt mij, er gebeurt iets wat je niet vaak in je leven meemaakt.
Dat is nu het echte Bali, je hoeft niet op zoek, het overkomt je........
Kees Smetsers
De bruiloft van Ketut en Erni op Bali, een onvergetelijke gebeurtenis.
Vandaag was de grote dag van onze vakantie, Ketut (onze vaste chauffeur op Bali) zou vandaag gaan trouwen met Erni. Na jaren van wachten en hopen was het nu zover, ze hadden het vertrouwen van beide ouders gewonnen en die hadden hen toestemming gegeven. Angela en ik waren al heel vroeg wakker en dat had te maken met de gebeurtenis van vandaag.
Buiten was het dorp aan het ontwaken en de rijstvelden rond onze bungalow waren nog een beetje verborgen in de ochtendnevel. 's Morgens is het licht zo mooi als de zon met haar eerste stralen door de nevelsluiers het land verwarmt en de vochtige aarde dampt van de warmte die zij ontvangt.
Na ontbijt met Bali Sumbur (kleefrijst met bruine suiker) kwamen de vrouwen van het restaurant ons aankleden. We trokken onze westerse kleren uit en daarna werd we veranderd in een balinese prinses en prinses. Angela had een heel mooie rode kebaya, twee traditionele sarongs (de ene wit, de andere bruin met een motief) en een gele slendang, wat haar heel goed stond, Ze zag er stralend uit, ' cantik' zeggen ze hier. Ik zelf werd omgetoverd in een goed uitziende balinese jongeman (' gantang' ) met een traditionele bruine sarong en daarover een wiite sarong met bloemmotief. Verder kreeg ik op mijn hoofd een bruine ' udeng' , een hoedje dat de Balinezen allemaal dragen als ze naar een ceremonie gaan. Het hele personeel van PURI TAMAN SARI kwam naar ons kijken en wij werden bewonderd en geprezen. Het was te merken dat ze het bijzonder op prijs stelden dat we ons traditioneel aankleedden. Toen ik zei dat ik op dat moment stapelverliefd werd op Angela omdat ze er zo mooi uitzag werd er hard gelachen. Balinezen houden van humor.
Met alle kado's van de vrienden uit Nederland vertrokken we met de chauffeur van ons bungalowpark naar het dorpje Gubug bij Tabanan waar de bruiloft zou plaats vinden op het erf van de woning van de ouders van Erni.Toen we in Gubug aankwamen en via de mooi versierde poort het erf opliepen kwamen Erni en Ketut toegelopen om ons met blije gezichten te verwelkomen. Op dat moment schoot ik vol en ik kreeg tranen in mij ogen. Het heeft jaren geduurd voordat deze dag plaats kon vinden en ik besefte op dat moment wat het voor Erni en Ketut betekent dat ze vandaag aan hun eigen leven samen kunnen beginnen. Het was een heel emotioneel moment dat Angela ook raakte.
De ouders van Erni kwamen ook naar ons om ons welkom te heten. De moeder en de stiefmoeder van Ketut waren er ook, samen met het zusje (ThiThi) en de broers van Ketut. Ketut vertelde even later dat hij heel blij was dat ze er vandaag bij waren. Het gaat te ver om dit uit te leggen, het heeft allemaal te maken met de adat (gebruiken) op Bali.
Even later begonnen achter in de tuin bij het erf de rituelen, in of in de nabijheid van het huistempeltje. Sommige van de rituelen konden we begrijpen, andere pas na uitleg door ThiThi. Ketut en Erni moesten elkaar de voeten wassen, samen een touw doorknippen, elkaar de haren kammen, bij elkaar iets kopen, bij elkaar de tanden schoon maken, een voetbal weg schoppen, allemaal symbolen van een nieuw leven. Erni en Ketut waren een beetje gespannen maar bij sommige rituelen brak hun lach door en konden ze zich ontspannen.
Tijdens de rituelen zat er een ' brahmana' (priester) met een heel karakteristiek gezicht te bidden wat het geheel een heel aparte sfeer gaf.Zulke momenten maak je niet vaak mee, zeker niet met zulke goede vrienden als Ketut en Erni die zoveel voor ons hebben gedaan tijdens onze reizen op Bali. Angela en ik zullen deze momenten niet vergeten.
Even later had ik de eer om het buffet te openen. Om eerlijk te zijn, ik was de eerste die de stoute schoenen aantrok en ging genieten van het heerlijke eten dat op een rijk gevulde tafel was uitgestald. Even later volgde iedereen het voorbeeld en werd het echt gezellig. We werden opgenomen in het feestgebeuren voelden hoe fijn de mensen het vonden dat wij gekomen waren. Die gastvrijheid, het doet je zoveel, zeker op zo'n dag als vandaag. Toen we om een uur of vier te kennen gaven te willen vertrekken kwamen het bruidspaar en hun families naar ons toe en werd op een ontroerende manier afscheid genomen. Ik kan niet uitleggen wat er op zo'n moment binnen mij gebeurt. Er is dan echt een verbinding tussen ons en de lieve mensen hier, iets wat ik mijn leven lang zal koesteren. Op de weg terug naar Puri Taman Sari waren we allebei stil en zaten we nog na te genieten van deze heel bijzondere dag.
Ketut en Erni hebben ons gevraagd om iedereen te bedanken die op welke wijze dan ook zijn of haar belangstelling heeft getoond. Hij heeft hun heel goed gedaan dat zag ik in de ogen van Ketut en Erni toen zij ons vroegen iedereen te bedanken. Ze voelen zich gesterkt in hun toekomst in de wetenschap dat er in Nederland mensen zijn die hun een warm hart toedragen.
In het laatste kwartiertje van de bruiloft ontmoeten we nog een Nederlander uit Mierlo die op Bali een reisburootje heeft en met Ketut samen werkt. Tijdens onze kennismaking vertelde hij ons zijn ervaringen in Bali in de jaren dat hij hier woont en dat waren niet allemaal mooie dingen. Op Bali is er ook veel jaloezie, een strijd om te overleven, en de sociale samenleving is niet altijd zo mooi zoals wij die als toerist zien. Dat is de keerzijde van dit mooie eiland. Zeker na dit gesprek begreep ik des te meer hoeveel het Ketut en Erni doet als er in Nederland mensen zijn die met hen meeleven en hun helpen in hun alledaagse leven.
Onderweg naar onze bungalow schoot ook nog even de operatie van Jose door mijn hoofd. Ketut en Erni hebben beloofd dat zij morgen zullen bidden voor een goede afloop. zoals zij ook hebben gedaan toen Nol geopereerd werd aan zijn aneurisma. Ze leven echt met Nol en Jose mee en willen heel graag op de hoogte gehouden worden van het herstelproces van Jose. Alles bij elkaar was het dus een dag met veel emoties, een dag om nooit te vergeten.
Het volgende verhaal ga ik schrijven in Candidasa waar we gaan logeren in KELAPA MAS BUNGALOWS.
Kees Smetsers