Het moeilijke leven van de vrouwen op Bali.

De afgelopen nacht heb ik slecht geslapen. Daarvoor waren diverse oorzaken, maar de belangrijkste was toch wel het feit, dat mijn klok van slag is en de jetlag mij parten speelt. Meestal duurt dat een paar dagen en dan ben ik weer gewend aan alles wat hier zo anders is. Als je hier bent aangekomen dan ben je echt in een andere wereld beland. Alles gaat hier veel langzamer en de warmte en de hoge luchtvochtigheid spelen ook een grote rol. Normaal ga ik begin maart naar Bali, dus ik ben nu een maand later. Voor mijn gevoel is het veel warmer als andere jaren. Ik houd van de warmte, maar het is nu zo heet dat de mussen bijna van het dak afvallen.

Na een ontbijt van fruitsalade met yoghurt en honing en een groot bord nasi goreng (gebakken rijst) zijn Rob en ik toch maar op pad gegaan. Het was intussen half tien en de zon stond al hoog aan de hemel. We wandelden door de drukke straatjes van Ubud naar het Ibah hotel, waar ik altijd wat ga drinken voordat ik aan het voetpad naar Bankiangsidem begin. Het Ibah hotel is eigenlijk een oud paleis waarvan de oude muren begroeid zijn met mos. De tuin is werkelijk een plaatje en dat geldt ook voor het zwembad, dat wel uit de rosten lijkt te zijn gehouwen. De sfeer is er heel apart en ik ga er altijd graag naar toe.

Het voetpad naar Bankiangsidem loopt over een heuvelrug tussen twee rivieren, die tientallen meters diep hun weg vinden in een diepe kloof. Dit gedeelte ten noorden van Ubud is een van mijn favoriete plekjes op Bali. Jammer dat er overal gebouwd wordt en het zal niet lang meer duren voordat de eens zo unieke omgeving van Ubud verleden tijd is. Jammer...het toerisme maakt veel kapot.

Rob en ik vervolgden onze weg terwijl de straaltjes transpiratie over ons lijf liepen. Het was eigenlijk te warm om te wandelen, maar we gingen stug door en bereikten een half uur later het zandpad dat uiteindelijk naar Bankiangsidem leidt. Vroeger was dit een stil weggetje waar ik vaak uren onder een palmboom heb gezeten om het leven op het platteland van Bali aan mij voorbij te zien gaan. Nu wordt er overal gebouwd en verdwijnt het ene na het andere rijstveld om plaats te maken voor bungalowparkjes. Het is er nog steeds mooi, maar de unieke sfeer is langzaam aan het verdwijnen.

Aan het begin van het voetpad woont een heel lief Balinees vrouwtje, dat bevriend is met Angela. Ze was nu niet thuis, dus besloot ik maar op de terugweg bij haar langs te gaan. Rob en ik liepen verder naar Kafe Karsa, een open restaurantje temidden van de rijstvelden, net voor het traditionele dorp Bankiangsidem. We gingen op de eerste etage zitten onder het rieten dak en bestelden een mangojuice en een vegetarische capcay van verse groenten. In de verte zagen we aan de horizon de top van de Gunung Batukaru, een van de hoogste bergen op Bali. Daar reizen we morgen naar toe om in het dorpje Blayu te gaan logeren op een van de mooiste plekjes van Bali, dat nog niet door het toerisme is ontdekt.

Beneden in de rijstvelden waren twee Balinezen met kleine tractors in de zuigende modder een rijstterras aan het omploegen. Loodzwaar werk dat vroeger met een schop werd gedaan. De moderne tijd komt hier steeds sneller dichterbij...

We zochten een plekje in de drie prieeltjes, die in een lotusvijver waren gebouwd. Een perfect plekje om even languit te gaan liggen en de ogen te sluiten. Maar er gebeurde teveel om ons heen en we maakten de ene na de andere foto van de twee Balinezen die met hun tractortjes het rijstterras omploegden. Dat gebeurde maar een paar meter voor ons en we verbaasden ons over de vele witte kokokans (witte rijstvogels) die om de tractortjes zwermden een geen acht op ons sloegen. Het was een tafereel dat je normaal niet van zo dichtbij mee kunt maken, want de vogels zijn heel schuw. Maar die hadden het te druk met het zoeken naar kikkers en andere diertjes die op deze dag hun feestmaal vormden.

Een uur later vertrokken we weer en liepen naar het huisje van de vrouw die met Angela bevriend was. Nu was ze er wel en ze kwam met een blij gezicht op ons af. Ze is een heel lief mens en haar blijdschap was echt gemeend. Ze vond het jammer dat Angela niet bij ons was want op de een of andere manier heeft ze een heel aparte band met Angela. Ze zag er wel moe uit en toen we haar vroegen hoe dat kwam vertelde ze ons over het moeilijke leven van de vrouwen op Bali. In mijn derde boek, dat ik over Bali heb geschreven, heb ik al verteld over de problemen die de vrouwen hebben doordat hun mannen gokken en op die manier hun gezin in de ellende storten. Hier in de omgeving van Ubud is dat niet anders en daarbij komt dat er al heel veel rijstvelden zijn verdwenen, waardoor er veel minder werk is voor de eenvoudige rijstboeren. De prijzen van de grond vliegen razendsnel omhoog en daardoor wordt de pacht van de grond ook onbetaalbaar voor de plattelandsbevolking. De enige die profiteert is de elite van dit eiland, die meestal tot de hogere kasten behoren. De vrouwen moeten aanzien dat hun mannen en zonen geen werk meer hebben en hun toevlucht zoeken in gokken, waardoor de problemen alleen maar groter worden. Toen ik het verhaal van deze vrouw aanhoorde, realiseerde ik mij weer hoe zwaar het de vrouwen op Bali hebben en ik maak mij zorgen over de toekomst van dit mooie eiland.

We namen afscheid van deze lieve vrouw die ons nog wat rambutan en mangustin vruchten meegaf. Ze is heel arm, maar ze geeft wat ze heeft, vanuit een warm hart. Ze vroeg ons nog een keer of wij Angela wilden bedanken voor de kleren die ze van haar had gekregen, en toen liepen we verder. Het was niet meer zo warm en toen we een uur later weer "thuis" waren was het al bijna avond.

We gingen eten achter in de tuin van Cafe Wayan, een fijn restaurant aan de drukke winkelstraat Jalan Monkeyforest, midden in Ubud. We vonden een mooi prieeltje tussen het groen en bestelden een "lemonchicken" en een "nasi campur" , gevolgd door kokosijs en dadar guleng. Het eten was overheerlijk en de sfeer geweldig, maar toch dwaalden mijn gedachten af naar de lieve vrouw aan het zandpad bij Bankiangsidem. Haar verhaal hield mij bezig en ik stelde mij de vraag waarom er zoveel vrouwen op onze aardbol niet krijgen wat ze verdienen: gelijke rechten en respect. Waarom worden er zoveel vrouwen in arme landen onderdrukt, en ook in rijke landen ? Die vraag bleef de hele avond bij me en heeft mij op dit moment nog steeds niet losgelaten. Het is een onrecht waaraan we allemaal iets kunnen doen door liefde te geven zonder iets terug te vragen. Als we dat doen zal de wereld veranderen en zullen de vrouwen op onze wereld het minder moeilijk hebben..

Kees

De eerste avond op Bali.

Gisterenavond liepen Rob en ik het straatje Jalan Bisma aan de rand van Ubud terug naar Nicks Hidden Cottages, waar we onze eerste twee dagen op Bali door zullen brengen. Het was een zwoele avond en de kikkers in de rijstvelden waren al aan hun dagelijks concert begonnen. De donkere hemel boven ons was bezaaid met sterren en de palmbomen langs het straatje staken donker af tegen de blauwzwarte lucht. We voelden ons licht, want we hadden ons net een uurtje overgegeven aan de vaardige handen van de masseuses van Lily's Spa. Die massagesalon ligt maar 200 meter van ons logeeradres, en ik ga daar altijd heen als ik hier ben. Voor 80.000 roepia (5 euro) krijg je er een uur lang een ontspannende massage die de vermoeide spieren weer helemaal losmaakt. Het is ook een heel mooie manier om meteen na de aankomst op Bali het "baligevoel" te krijgen en echt te "landen". Rob en ik hadden er intens van genoten en de vermoeidheid van de lange vlucht naar Bali was als sneeuw voor de zon verdwenen.

Een paar uurtjes eerder hadden we afscheid genomen van Nies van Gestel uit Diessen, die ons samen met Ketut (onze chauffeur en vriend hier op Bali) had opgehaald op het vliegveld. Ze reden verder naar Lovina, waar Nies de rest van zijn vakantie gaat doorbrengen. Nies had een dikke week doorgebracht in het drukke Sanur, dat in het zuiden van Bali ligt. Dat was hem niet goed bevallen, want het was er niet alleen heel druk en heet, maar het gedrag van de talrijke russische, engelse en australische toeristen had hem enorm gestoord, net als de milieuvervuiling die schrikbarende vormen aanneemt op dit mooie eiland.

Het weerzien met Ketut was weer hartverwarmend. Ik kom nu voor de 56e keer op Bali, maar het blijft steeds weer een heel mooi moment om Ketut bij de uitgang van het vliegveld te zien staan. Ketut vertelde dat het heel goed ging met zijn vrouw Erni, die nu 4 maanden zwanger is. Ketut vertelde ook dat hij het minder druk heeft als vorig jaar en dat dit misschien te maken heeft met de terroristische aanslagen in Brussel. Maar hij was tevreden en blij over de vele klantjes die ik hem gestuurd had.

Op het vliegveld waren we snel door alle formaliteiten heen. Sinds vorig jaar hoeven er geen visumkosten te worden betaald en het witte aankomstkaartje hoeft ook niet meer te worden ingevuld. De douaneverklaring is het enige formuliertje dat je in hoeft te vullen en bij de douane af moet geven. Het vliegveld van Denpasar is flink gemoderniseerd en alles verloopt er nu veel soepeler. Of dat zal helpen om meer toeristen naar Bali te trekken, dat is de vraag. Dit eiland heeft heel veel te bieden, maar is ook heel gevoelig voor de situatie in de wereld. Ketut was ook bang dat er nog meer terroristische aanslagen in Europa zouden komen, want hij en iedereen op Bali zijn helemaal afhankelijk van het toerisme. Ketut werkt heel hard voor zijn gezin en zijn familie en het zou heel erg zijn als hij zijn werk zou verliezen.

Toen Rob en ik wat later aan de rand van een rijstveld zaten te genieten van een mangojuice en een lekkere nasi, toen voelde ik het gemis van Angela. Ze is heel belangrijk in mijn leven en op zo'n mooie avond mis ik haar. Rob is fijn gezelschap, maar het is toch anders om met je geliefde hier te zijn. Angela heeft mijn leven veranderd en ik heb heel veel van haar geleerd. Door haar leef ik bewuster en ben ik meer in balans. Toen ik daar zo zat dacht ik weer aan de woorden van een van mijn vrienden "je hoeft niet bij iemand te zijn om van hem of haar te houden". Die woorden komen steeds terug als ik iemand mis en ze laten mij zien dat liefde niet gebonden is aan een plaats of aan samenzijn. Als je van iemand houdt, dan is die altijd bij je...

Misschien zal het jullie opvallen dat ik dit verhaaltje midden in de nacht heb geschreven. Dat klopt, mij innerlijke klok is helemaal van slag en het lukt mij niet om te slapen. Daarom lig ik nu onder mijn hemelbed dit verhaal te schrijven terwijl buiten de krekels al begonnen zijn met het aankondigen van de dag die over een uur of twee begint. Rob ligt lekker te slapen want die was gisterenavond al vroeg "vertrokken" nasr dromenland. Zo gaat dat hier in de tropen, vroeg naar bed en ook weer vroeg opstaan.

Eigenljk wil ik tijdens deze vakantie beginnen met mijn vierde boek, maar ik weet niet of mij dat zal gaan lukken. Een tijd geleden wou ik beginnen met een boek over de stille helpers van Oirschot, die overal op de wereld mensen helpen, maar tot mjn teleurstelling waren er heel weinig reacties op mij oproep in het Oirschots Weekblad. Waarschijnljk wordt mijn vierde boek weer een roman over Bali, over een jonge vrouw die wordt geconfronteerd met het harde leven van de vrouwen op Bali, die zoals in heel veel arme landen op de wereld de samenleving dragen, maar niet krijgen wat hen eigenlijk toekomt.

Zo, en nu beginnen mijn oogleden toch zwaar te worden. Misschien gaat het mij lukken om nog een paar uurtjes te slapen. Ik stuur jullie allemaal lieve groeten uit Ubud waar het nu helemaal stil is geworden en zelfs de krekels hun gezang hebben gestaakt.

Kees

Mijn derde boek ( "Bali, het leven zal altijd verder gaan") is vanaf nu ook te koop als Ebook.

In het voorjaar van 2014 is mijn derde boek verschenen met de titel "Bali, het leven zal altijd verder gaan". In tegenstelling tot mijn twee eerdere boeken is dit geen reisverslag maar een roman. Het verhaal speelt zich af rond het jaar 1906 en gaat over een meisje dat wordt geboren in het dorpje Iseh, in het oosten van Bali. Zij is een kind van arme ouders, maar zij toont al heel snel een sterke wilskracht. Net als alle andere kinderen op Bali leert zij de kunst van de traditionele dansen. Ze heeft heel veel talent en daardoor krijgt ze in het dorp Sidemen de kans om les te krijgen van een echte leraar. Die leraar ziet al heel snel dat zijn leerling, Kadek heet ze, uit kan groeien tot een heel goede danseres. Op de leeftijd van ongeveer 18 jaar krijgt ze de kans om te gaan dansen in het paleis van de Raja van Badung (het huidige Denpasar). Ze wordt opgehaald door een lijfwacht van de Raja en begint aan de lange reis naar het verre Badung. Op weg naar het paleis worden Kadek, die intussen een jonge vrouw is geworden, en de lijwacht van de Raja verliefd op elkaar. Een onmogelijke liefde want de lijfwacht is van een veel hogere kaste. In het paleis van de Raja bloeit hun liefde echter op en ze worden onafscheidelijk. Dan gebeuren er vervolgens dingen die het verhaal een heel andere wending geven....

Het eerste gedeelte van dit boek heb ik in het dorpje Sidemen op Bali geschreven. Het schrijven lukte daar echter niet zo goed en daarom ben ik over de eerste hoofdstukken van het boek niet echt tevreden. Later heb ik het boek afgemaakt in Kamperland in de provincie Zeeland. Daar aan het strand van de Oosterschelde lukte het schrijven wel en kon ik de laatste hoofdstukken van mijn roman schrijven. Op de dagen dat ik die laatste hoofdstukken zat te schrijven, stroomden de tranen over mijn gezicht. Waarom dat toen gebeurde, dat wil ik niet verklappen, want dat weten jullie hoe het boek eindigt en dan is de spanning uit het verhaal...

Vanaf deze week is het boek ook te koop als Ebook bij internetwinkels zoals Bruna en Bol.com.

Intussen heb ik al ongeveer 400 exemplaren van het boek verkocht voor het goede doel, te weten de stichting Stepping Stones Bali, die de gehandicapte kinderen op Bali een betere toekomst probeert te geven. Van elk boek is 10 euro naar dit goede doel gegaan. Van de opbrengst van het Ebook gaat een kleiner bedrag naar het goede doel, maar alle kleine beetjes zorgen ervoor dat de kinderen op Bali die niet kunnen lopen, straks ook kunnen gaan rennen en spelen met hun vriendjes.

Kees Smetsers

Hulp aan de gehandicapte kinderen op Bali.

Wonen tussen de bevolking van Bali.

Tijdens mijn vakantie op Bali ben ik vorige maand een Nederlands echtpaar tegen gekomen dat in de plaats Lovina een huis heeft dat zij willen gaan verhuren. De minimale huurperiode is drie weken. Ik heb hun huis gezien en dat ligt in een rustige straat, een paar kilometer van het strand van Lovina. Het bijzondere van dit huis is dat het gelegen is tussen de huizen van de Balinezen waardoor er een direct contact ontstaat met de lokale bevolking. Het echtpaar wil een gedeelte van de huuropbrengst, zijnde 15 euro per week, afstaan aan de stichting Stepping Stones Bali en dat is de reden waarom ik besloten heb om onderstaande advertentie op mijn reisblog te plaatsen. Voor mensen die geinteresseerd zijn in het dagelijkse leven van de Balinezen is dit een ideale mogelijkheid om een aantal weken tussen hen te gaan wonen. De huurprijs van ongeveer 30 euro per dag is het huis meer dan waard. Mochten er mensen geinteresseerd zijn dan kunnen zij rechtsreeks reserveren bij de eigenaren, te weten:

Janneke van Loo en Eric van Dijk

Emailadres: [email protected]

Foto's van het huis kunt u op dit reisblog vinden op de pagina "Foto's"

Hier is de advertentie:

Vanaf 1 mei 2015 is in het noorden van Bali

TE HUUR

(voor een termijn van 3 weken of langer)

Wie kiest voor dit huis?

Degenen die in een rustige omgeving van dichtbij kennis willen maken met het dagelijkse leven, de religie en de cultuur van de Balinese bevolking. Die bereid zijn zich aan die omgeving aan te passen en de afspraken met de buren respecteren.

Maar die ook willen genieten van faciliteiten die de luxe van een hotel dicht benaderen. En die af en toe een uitstapje willen maken naar het dichtbijgelegen toeristisch centrum van Lovina.

Locatie

Het huis is te vinden in Banyualit, één van de dorpjes in een gebied dat bekend staat als Lovina. Het staat in Gang Nangka, een rustig doodlopend straatje, midden tussen de locale bevolking, op ongeveer 3 kilometer afstand van het centrum van Lovina.

Over het huis

Het huis bestaat uit:

• Een huiskamer met open keuken
• Twee slaapkamers
• Een badkamer
• Een overdekt terras van 22 m²
• Een tweede toilet

Er is één slaapkamer met een tweepersoonsbed en één slaapkamer met twee eenpersoonsbedden.

Beide slaapkamers zijn voorzien van airconditioning.

In de badkamer vindt u douche, toilet en wastafel. Alleen in de badkamer is warm water beschikbaar.

In de keuken zijn een driepits gasstel, een dubbeldeurs koel/vrieskast, een magnetron, een rijstkoker, een tafelgrill en een blender beschikbaar. En uiteraard alle benodigde serviesgoed.

Op het terras met plafondventilator staat een zespersoons eettafel. De ingang naar het tweede toilet is vanaf het terras.

Achter het huis ligt de tuin van ongeveer 600 m².

De nieuwste aanwinst is een zwembad van circa 35 m² (nog geen foto beschikbaar). Naast het zwembad is een zonneterras met een jacuzzi. Er staan 2 ligbedden en 2 ligstoelen.

In de tuin staat verder een tuinhuisje (gazebo) met een zitje.

Omdat de waterdruk laag is en er af en toe gedurende enkele uren geen kraanwater beschikbaar is zijn er twee watertanks van 650 en 1.100 liter om dit op te vangen.

Termijn en huurprijs

*** Het huis is alleen te huur voor een termijn van 3 weken of langer!! ***

De huurprijs is

De huurprijs is

inclusief

- elektra, gas en (kraan)water

- dagelijkse schoonmaak

- gebruik van badlakens en badhanddoeken

- iedere 2^e dag verschoning lakens, bad- en keukentextiel

- dagelijks onderhoud van de tuin, het zwembad en de jacuzzi

en exclusief

- drinkwater - per gallon van 19 liter circa € 1,50

- internetkaart voor het (wifi) modem - circa € 6,50 voor 5 gigabite

De was moet buiten de deur worden geregeld, want er is geen wasmachine beschikbaar. Maar voor een vast bedrag van € 2,50 per persoon per week (of € 10,00 per maand) wordt ook al uw privé wasgoed gewassen en gestreken.

Voor transport kunt u een auto huren (met chauffeur en inclusief brandstofkosten) voor een bedrag van € 40 per dag. En via de buurman kan een scootertje worden gehuurd voor € 3,25 per dag.

Afspraken met de buren

Het huis wordt omringd door één familie, bestaande uit ouders, een tante, vier zoons met hun vrouwen en zeven kleinkinderen in de leeftijd van 1 tot 14 jaar. Het zijn de leden van deze familie die alle onderhoudswerk voor hun rekening nemen.

De tuin is aan drie zijden afgesloten met een muur. De vierde zijde, naar de buren toe, is open. De familie heeft recht van overpad naar het naastliggende terrein, waar zij enkele koeien, een varken en kippen houden.

In de door het geloof voorgeschreven hoek van het perceel staat één hindoe tempeltje, de zogenaamde ‘wachter’, die het terrein beschermt. Bij deze tempel en bij het toegangshek wordt dagelijks enkele malen geofferd en gebeden. Deze (korte) rituelen zorgen ervoor, dat de locale mensen zich veilig voelen in en rond het huis. Dit rituele ‘onderhoud’ wordt uitgevoerd door de tante, die ook regelmatig met een bezem in de tuin te vinden is en die de bloemetjes van de cambodjabomen verzamelt. Die droogt en verkoopt ze.

Bij de bouw van het zwembad is de afspraak gemaakt dat de buren hier eens per week enkele uren gebruik van kunnen maken. Onder meer om hun kinderen te leren zwemmen. Of dit ook in een huurperiode geldt en zo ja op welk tijdstip, kan in onderling overleg worden geregeld.

Ten slotte is er de belangrijke afspraak dat er rekening wordt gehouden met het leefpatroon van de buren. Het gaat er dan vooral om dat er na 9 uur ’s avonds rekening wordt gehouden met slapende mensen. Hun dag begint weer tussen 5 en 6 uur ’s ochtends.

Kortom, er lopen geregeld mensen over het terrein. Voor vakantiegangers die erg hechten aan hun privacy of zich liever niet aanpassen aan het leefpatroon, is een verblijf in dit huis dan ook minder geschikt.

Tot slot

Het huis is privébezit. Alles mag gebruikt worden, mits vervangen wordt wat op is en vergoed wordt wat kapot is. Verder wordt verwacht dat technische mankementen worden gemeld aan de buren.

Onze laatste dag op Bali, ontmoeting met Bob Land in Candidasa.

Vandaag is onze laatste dag in Bali. Morgen vertrekken we met Singapore Airlines , een vlucht die ongeveer 17 uur zal gaan duren. Dat is heel lang, maar we vertrekken met een voldaan gevoel. De drie weken in Sulawesi en Bali zijn voor ons allebei heel fijn geweest.

Vandaag zijn we in het gezelschap van Putu Yusi en haar zoontje Gede een dagje naar Candidasa geweest. We werden er naar toe gebracht door Gusti, de man van Ida die al een paar keer heerlijk voor ons heeft gekookt in haar restaurantje WARUNG IDA.

In Candidasa gingen we Bob Land opzoeken. Bob Land is een man uit Roosendaal die heel lang geleden naar Bali is vertrokken en daar in Desa Samuh een teruggetrokken leven leidt. Hij is intussen yogi geworden en heeft de leeftijd van 90 jaar bereikt. Zijn gezondheid heeft de laatste jaren veel geleden onder een aantal beroertes en huidkanker, maar het is nog steeds een bijzondere ervaring om hem te ontmoeten. Het leven heeft hem veel wijsheid gebracht en als je daarvoor openstaat kun je veel van hem leren.

Op dit moment woont Bob in een kampong in de buurt van Candidasa. Als je bij Candi Agung in Candidasa rechtsaf slaat en het straatje volgt dat langs Villa Sassoon en Shangrila Bungalows naar het Puri Bagus Resort voert, dan moet je niet rechtsaf slaan richting Puri Bagus Resort, maar linksaf het weggetje inslaan dat door de kampong Desa Samuh loopt. Ongeveer 500 meter verder buigt het weggetje linksaf, net daarvoor is een winkel en voorbij deze winkel moet je een paadje in. Daar kun je het beste vragen of ze je naar het huis brengen waar Bob Land woont. Ik heb deze route uitgebreid vermeld omdat diverse mensen erom gevraagd hebben.

Bob Land is een aantal jaren geleden in het TV-programma Memories geweest. Hij ontmoette daarin de vrouw met wie hij tientallen jaren geleden een platonische liefdesverhouding had en die nu in Amerika woont. Deze ontmoeting was heel emotioneel en heeft bij menige kijker de tranen over de wangen doen rollen.

Bob was heel blij met ons bezoek en zoals elke keer zal deze ontmoeting met deze bijzondere man nog lang in ons geheugen blijven hangen. Bob is door de problemen met zijn gezondheid een heel kwetsbare man geworden, maar zijn geest is nog heel sterk. "Mijn levenslijn liep tot 80 jaar, ik heb er 10 jaar bijgekocht, maar die zijn nu om. Daarom heb ik nog maar vier extra jaren besteld." was een van zijn uitspraken die echt bij hem horen. Hij denkt en leeft super eenvoudig, maar dat maakt hem ook zo bijzonder. Toen we afscheid van hem hadden genomen waren we opnieuw onder de indruk. Deze man is in zijn leven vaak bedrogen en in de steek gelaten, ook door de Balinezen die hij jarenlang heeft geholpen, maar desondanks is zijn geloof in de mens rotsvast gebleven. "Geven is alleen geven als je niets terug verlangt. Liefde is alleen echte liefde als je geen voorwaarden stelt" waren de woorden waarmee hij afscheid van ons nam. We waren blij en dankbaar dat we hem hadden mogen ontmoeten. Het past bij het naderende afscheid van Bali....

Na ons bezoek aan Bob Land zijn we bij ASTAWA RESTAURANT heerlijke ijskoffie wezen drinken. Ik ben daar ontelbare malen geweest en het restaurant staat ook in mijn tweede boek "Liefde in het echte Bali" waardoor het heel veel klanten heeft gekregen, net als het daarnaast gelegen winkeltje MAYA SHOP , waar ze mooie spullen hebben voor weinig geld.

We sloten de dag af aan het intieme strandje bij KELAPA MAS BUNGALOWS, dat een van mijn favoriete bungalowparkjes op Bali is. Het personeel daar is ontzettend lief en ze kwamen ook meteen weer op ons af, gewoon blij dat wij er weer waren. Hartverwarmend is dat...

Gusti kwam ons weer ophalen en een uurtje later waren we weer terug in Sidemen, waar we in VILLA SHANTIASA de laatste nacht van onze vakantie door gaan brengen. Maar eerst gaan we bij DARMADA ECO RESORT met Barbara en Wayan nog een hele avond genieten van elkaar en van de bijzondere spirituele sfeer van deze omgeving. En dan komt morgen het echte afscheid van Bali. Dan gaan we weer op weg naar huis, waar onze familie en vrienden op ons wachten. Ik verlang er naar om hen weer in de armen te kunnen sluiten. Ik wil dit verhaal afsluiten met enkele woorden voor Angela. Bedankt Angela , dankzij jou is deze vakantie zo mooi geworden, fijn dat we dit samen konden beleven..

Niets is vanzelf sprekend...

Kees Smetsers